Thủy tổ
Kính thưa toàn thể họ Đỗ!
Trong lịch sử dân tộc ta, họ Đỗ là một trong những dòng họ nổi tiếng có nhiều truyền thống tốt đẹp trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, văn hóa, giáo dục, kinh tế, đóng góp vào công cuộc xây dựng đất nước Việt Nam giàu đẹp.
Dòng họ Đỗ đã tồn tại gắn liền với nơi phát tích, sinh tụ của người Việt cổ trên vùng đất này ít nhất cách đây khoãng 5.000-6.000 năm, trước thuo lập nước đầu tiên mang quốc hiệu Văn Lang, trước cả thời xác lập vua Hùng đời thứ nhất. Theo " Cổ Lôi Ngọc phả truyền thư" " Bách Việt Tộc Phả" thì những người họ Đõ xa xưa nhất được biết là cụ bà họ Đỗ, tên húy là Ngoạn, còn gọi là Công chúa Đoan Trang. Cụ sinh ngày mùng 8 tháng 4 và mất ngày rằm tháng 7. Cụ thường gọi theo họ là Đỗ Quý Thị ( tức quý bà họ Đỗ ). Cụ lấy chồng người họ Nguyễn là tên là Nguyễn Minh Khiết tức là Đế Minh. Hai cụ sinh ra Lộc Tục (sau là Kinh Vương Vương. Họ Nguyễn Văn ở làng Vân Nội vẫn cúng giỗ hàng năm với bài văn cúng" Thỉnh tổ tổng khoa cúng gia tiên" Mộ và Miếu thờ của cụ ghi trong lịch sử nay vẫn còn ở Ba La thị xã Hà Đông.
Theo bản Tông phả họ Đỗ do Hoàng giáp năm Kỉ Hợi (1659) Đỗ Thiện Chính biên soạn, thì người được cho là khởi tổ họ Đỗ mà được biết tới ngày nay là: Đỗ Cảnh Thạc, một trong 12 sứ quân ở thế kỉ 10[1].
Họ Đỗ Việt Nam có truyền thống hiếu học và đỗ đạt. Trong các triều nhà Hậu Lê, nhà Mạc, vào khoảng các năm 1463 - 1733, họ Đỗ Việt Nam có 60 người đỗ đại khoa, gồm:
- 8 người đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ (2 Trạng nguyên, 2 Nhất giáp, 3 Bảng nhãn và 1 Thám hoa)
- 13 người đỗ Hoàng giáp
- 39 người đỗ Tam giáp Tiến sĩ xuất thân.
Những người Việt Nam họ Đỗ nổi tiếng
- Đỗ Pháp Thuận, một nhà sư thời Đinh, nhà văn đầu tiên trong lịch sử Việt Nam
- Đỗ Cảnh Thạc, một trong 12 Sứ quân
- Đỗ Thích, quan nhà Đinh, người được xem là đã giết cha con Đinh Tiên Hoàng
- Đỗ Hành, tướng nhà Trần, người đã bắt sống Ô Mã Nhi
- Đỗ Nhuận, tiến sĩ nho học, làm quan dưới thời Lê Thánh Tông, Phó nguyên súy Tao đàn Nhị thập bát tú của vua Lê Thánh Tông
- Đỗ Lý Khiêm, trạng nguyên Việt Nam (năm 1499) thời nhà Lê
- Đỗ Tống, trạng nguyên Việt Nam năm 1529, triều nhà Mạc
- Đỗ Phát, tiến sĩ năm 1843, tế tửu Quốc tử giám Huế
- Đỗ Đình Thiện, doanh nhân, ủng hộ Việt Minh trong kháng chiến chống Pháp
- Đỗ Tất Lợi, nhà dược học - Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1
- Đỗ Cao Trí, tướng thời Việt Nam Cộng hòa
- Đỗ Nhuận, nhạc sĩ Việt Nam
- Đỗ Bá Tỵ, trung tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam
Những người Trung Quốc họ Đỗ nổi tiếng
- Đỗ Dự, tướng nhà Tây Tấn
- Đỗ Phủ, đại thi hào Đường thi
- Đỗ Mục, nhà thơ thời nhà Đường
- Đỗ Như Hối, danh thần thời nhà Đường
- Đỗ Kì Phong, đạo diễn Hồng Kông
Theo hodovietnam.com