Bùi ở Thôn Kim Hoàng, Vân Canh, Hoài Đức - Hà Nội

Cụ người chăm học, chữ viết già giặn, cụ học vào hàng xuất sắc, dự thi nhiều kỳ, có kỳ được vào đến Tam trường, văn có kỳ được phê bình hạng. Cụ là con quan có quyền khai Ấm sinh để tiến thân, nhưng cụ không chịu khai, vì tin tưởng có thể rất được khoa bảng, các cụ nhà Nho thường lập chí “Tiến vi Quan, đạt vi sư” nên cụ vừa học thi vừa học thuốc. Thi chữ Nho bỏ, cụ làm thầy thuốc. Sách gì cụ cũng đọc, nhà đầy mấy tủ sách nho y lý, số.... Cụ là bậc danh y, cụ có soạn được 1 quyển sách thuốc chữa sốt và sản phụ, dựa trên tài liệu của Trung Quốc, của cụ Hải thượng Lãn ông và dựa trên nhưng kinh nghiệm của một số cụ Đông y đã được đọc. Cụ cử nhân, án sát Nguyễn Duy Nhiếp cps làm bài thưo chữ nho bát cú mừng cụ, cụ thể như sau: Nhã tín ngô châu nguyệt đán bình Cao môn dịch diệp tố phương thanh Hạnh lâm hoa khí xâm thư hoàng Lệ ngạc văn điều, dẫn tửu quynh Ngẫu hướng thị chiền thông tính tự Hữu thời đàm tiếu ấp công khanh Kiếm hồ vân thủy, Tây hồ nguyệt Tranh tự tiên sinh đạm bạc tình Đại khái nghĩa là: Ca tụng cụ là con nhà dòng dõi có tiếng Thầy thuốc giỏi, đi tới đâu, được nhiều người biết đến Có lúc cùng các công khanh chuyện trò Có lúc dạo chơi trăng Tây hồ, đối với công khanh cụ thờ ơ Khi còn trẻ, cụ gập nhiều bước gian nan vất vả, vì là thời loạn Tây, thời cờ đen, cờ vàng. Năm cụ 33 tuổi, cụ bà mất, cụ vừa học để thi, vừa học thuốc, phải nuôi 3 con nhỏ. Con trai thứ ba mất năm lên 3, con trai thứ hai mất năm lên 7, con trai nhớn lên đậu rất nặng tưởng chết, thời gian này cụ nhạc phải cho em cụ bà đến trông nom cháu trong khi lên đậu. Hết chở cụ cà, cụ lấy cụ hai. Trong 7 năm đầu cụ hai sinh được 2 người con trai và 1 người con gái. cụ lo cưới cho con trai lớn năm 12 tuổi, cưới gửi rể, rồi cụ để cụ bà ở nhà làm ruộng, cụ cùng 2 con trai nhỏ ra Hà Nội làm thuốc ở nhà người quen trên phố hàng Ngang Khi ra làm thuốc, cụ phải đi vay cụ Thím họ được 4 đồng để làm vốn. Cháu ruột cưới cụ mừng 1 đồng, còn lại 3 đồng làm vốn mua thuốc và tiền ăn hàng ngày Bước đầu đã làm gì có nhiều khách, có lần gạo ăn chỉ đủ cho 2 con ăn trong ngày, cụ nhịn, nhường cho con ăn. Chủ nhà hôm đó có giỗ, họ mời cụ sơi cỗ, cụ nhất định từ chối, cụ ăn cỗ sợ người nhà họ cười, vì họ biết cụ hết gạo. Trời không để cụ phải đói, chiều hôm đó cậu ruột cụ bà cả ở tỉnh xa về Hà Nội chơi, lại thăm cụ, cho cụ đi ăn và giúp đỡ ít tiền Thời kỳ Trời mở vận may cho cụ. Ở bên tỉnh Bắc, một nhà có người bịnh nặng, đón cụ sang chữa, sau khi coi mạch, họ hỏi cụ có khỏi được không? cụ trả lời được và cho thuốc uống, mấy hôm sau, họ lại đón cụ sang, lúc đó người bịnh đã mê man và chờ chết, cụ lại xem mạch, xem xong cụ yêu cầu nhà chủ đi mua ngay mấy vị thuốc, trong số người nhà có người nói “Mua thuốc về để đổ xuống đất ư?” Cụ trả lời “Nếu bịnh nhân mà chết tôi sẽ bỏ nghề thuốc về quê làm ruộng, nhà chủ cứ cho đi mua gấp ngay” họ bàn nhau 1 lúc, họ cũng cho người đi mua về đưa cụ. Cụ thái đun và cậy mồm người ốm đổ thuốc vào, khoảng 1 giờ sau, người bịnh dần dần hồi tỉnh, ít hôm nữa đi lại được, rồi khỏe. Người này bị tắc đờm nên mê manm khi cụ cho thuốc hạ đờm thì hồi tỉnh. từ hôm chữa khỏi bịnh nhân này, tiếng đồn ông Lang cải tử hoàn sinh vang đi các nơi, khách tới lấy thuốc xin đơn ngày một nhiều lên Trong thời gian cụ làm thuốc ở Hà Nội, cụ dọn nhà đi mấy nơi, hàng Ngang, hàng Gai, hàng Thiếc, hàng Đàn Khách lấy thuốc của cụ thường theo suốt đời, tết tháng 5 tết lớn, khách đem biếu nhiều lắm, Khi cụ về quê an dưỡng tuổi già, vẫn còn một số người nhớ ơn cứu mạng đem biếu quà tết, có người mời cụ đi xa chữa thuốc. Cụ là người có hiếu, thật thà, vui vẻ, tính hay thương người. Khách lấy thuốc nếu nghèo cụ chỉ lấy mấy xu hồi đó 1 thang, nghèo quá cụ cho không, đêm hôm có ai bịnh mời là cụ đi ngay. Ngày tảo mộ ở nhà thờ Tiểu tôn, ngày 14 tháng giêng, con cháu tham gia ít, vì bận phải đi kiếm ăn, cụ thấy vậy liền cùng 1 sào ruộng lấy hoa mầu hàng năm mua cá thịt làm vài mâm cỗ cho hôm đó, trước cúng, sau ai đi tảo mộ về được ăn cỗ, cho nên từ khi cụ cúng ruộng hàng năm ngày tảo mộ được nhiều con cháu tham dự. Năm 63 tuổi, cụ thấy sức khỏe kém sút, cụ về quê nhà an dưỡng, cụ vẫn tiếp tục đọc sách, trồng cây cảnh, thỉnh thoảng ở tỉnh xa có người về đón cụ đi chữa thuốc. cụ cũng đi Trong khi làm thuốc, cụ đào tạo được 4-5 học trò học thuốc ở Vĩnh Yên về học. Hàng năm các học trò cụ về quê thăm sứuc khỏe cụ, họ ăn ở trung hậu, nhớ công ơn thầy. Cụ có 4 cụ bà.