Gia sử
PHỔ HỆ HỌ NGUYỄN Ấp Hà Trữ, tổng Sử Lộ, huyện Phú Vang, phủ Thừa Thiên ------------------------------------- KÍNH CHÉP CHÚC THƯ ĐỜI XƯA Ông nội là cụ NGUYỄN NGỌC DƯƠNG (Phan) lập danh sách. Cháu trong họ là NGUYỄN NGỌC PHÁC soạn lại, truy t́m tung tích. ------------------------------------- Ôi ! Con người có tổ có tiên như nước có nguồn, điều đó suốt từ cổ chi kim không bao giờ thay đổi, ông nội là cụ NGUYỄN NGỌC DƯƠNG theo lời trối trăng, trần thuật tiền đồ rực rỡ của họ NGUYỄN để làm gương cho con cháu đời sau. Nhớ lại thuở xưa ấy, ḷng hiếu sớm thăm tối viếng, nên được tai nghe mắt thấy. Thân phụ là NGUYỄN VIẾT TRỌNG ḷng luôn nghĩ đến câu “Cáo chết quay đầu về núi”, "chim Việt đổ canh Nam" "mỗi giọt máu luân lưu trong huyết quản văi xuống sẽ làm cành liền sớm đâm lộc". Người nói rằng: “Các cụ cố thúc bá là Nguyễn Viết Nhân, Nguyễn Viết Nghĩa cùng cụ cố ngành trưởng Nguyễn Viết Luân đều là anh em ruột rà” Phân tán anh em như ngắt hoa ĺa cành để tỏ sự thương yêu đùm bọc. Vốn là người xă Đan Chế, Huyện Thạch Hà, phủ Hà Hoa, nhậm chức Thừa Tuyên Nghệ An, một sớm kia bỗng than: “Cuộc đời là vô thường”. Bởi lúc Hoàng Tŕ (1) động giáp binh, con yêu phải chia ĺa cha mẹ, cha ở Bắc, con ở Nam, biết làm sao cánh bào vô định. Trời rộng đất dài, ai có biết tới một ḥn son (2)? Cùng phiêu bạt nơi đất khách vời vợi trông về cố hương, lấy sơ xa làm chỗ quen thân. Liên kết người đồng hương gồm 12 tổng phái, trèo non vượt bể là động tâm mẹ hiền, người tựa cỏ huyên thơm nức vạn dặm. Trời chăng ? Đất chăng ? Hay là trời khiến ta vậy chăng? May mắn thay được theo tiền triều, vượt sóng vào châu Ô, dựng nền ở Thuận Hoá, đóng đô phủ Triệu Phong, huyện Tư Vinh. Cùng người vào đất khách khiến kẻ đến sau than thở rằng theo chẳng kịp. Nương thân chốn đất lành, bèn cất nhà nơi đồng trống, vật lộn với hoang vu, gội mưa, chải gió, mua được một g̣ đất cát, chỗ chim làm tổ, thú làm hang. Mới đầu làm lưu dân ở đậu, may hàm ơn bề trên đặt tên thôn Hà Trữ, từ đó thành đất làm ăn. Từ năm Thịnh Đức thứ 6 đến năm Kỷ Dậu, Cảnh Trị năm thứ 7 có chỉ dụ truyền (làng nào) đă khai khẩn th́ tự lập sổ hộ tịch riêng của làng ấy. Bèn nghĩ lại việc cũ, nhớ đến câu “Cây muốn lặng mà gió chẳng dừng”, con muốn phụng dưỡng mà cha mẹ đă sớm khuất, thương về quê cũ mà chẳng biết làm thế nào, ḷng day dứt không nguô, mắt cứ đăm đăm, ruột tằm chín khúc, thân gầy xương khô, ḷng giấm bi thiết. Cha ơi ! Đi về đâu ? Mẹ ơi ! Nương tựa đâu ? Chỉ hận rằng non sông cách trở, tin tức không thông. Nên chỉ có thể chiếu tuyết linh hồn song thân. C̣n về mộ phần Nguyễn Viết Đạm lại phó mặc ba thước bia suông, chép việc tạo lập kỳ diệu của thôn ta. Một ông tổ sơ khai lại có thể liệt vào hàng thân thiết vĩnh viễn của cha ông. Người truyền rằng: “Bây giờ tổ ấm đă thành, đất đai chật hẹp, một gường đơn làm sao có thể ngủ chung ? Hăy di dân đi t́m đất mới”. Liền sai em là ông Nguyễn Viết Đồ (Việt), ông Nguyễn Viết Thọ (Thu), mua đất làng khác đổi tên là thôn Hà Hồng. Cháu là ông Mạnh Nguyễn Viết Bổn, ông Nguyên Nguyễn Viết Ḅ lập thôn Diêm Tụ. Hồi tưởng sự tích cũ, ông Nguyễn Viết Thanh (Xuân), ông Nguyễn Viết Minh (Hào) đổi thành thôn Đan Chế (nhớ lại tên cũ ở Nghệ An). Tuy hoàn cảnh có khác nhưng vẫn là anh em một nhà, như xe tuy có vệt bánh khác nhau nhưng vẫn là xe cả. Lại c̣n chiêu tập những lực dịch, những đội quân phiên chế để cùng nhân dân sinh sống, cầu đảo như nhau không phân biệt. Đến năm Đinh Sửu tổ phụ ta làm lễ đàn chay để báo đáp (tổ tiên) cũng là có hậu ư. Đến năm Đinh Th́n Vĩnh Thịnh thứ 8 Nguyễn Ngọc Dương bấy giờ được 34 tuổi, làm một lễ đàn chay có thống kê các tánh danh, có giữ bản lưu rơ ràng, lập thành biểu đồ, mục lục. Đến năm Định Tỵ ở thôn Hà Hồng người cháu nội (cháu bốn đời) Nguyễn Viết Toàn, nghĩ đến phúc ấm của tổ tiên, than thở cho các dấu vết bị bụi phủ (không biết người quá cố) lên được thiên đường cơi phúc hay là ch́m đắm nơi bể khổ bên mê, thương t́nh chỗ anh em ruột rà, xuất tiền bạc lập một đàn tế cúng mặn trên hồ cầu an cho các chi phái, muốn h́nh thành một nề nếp của ḍng họ để lưu đời sau. Như đă nói ở trên, nhờ ông Đô Nguyễn Viết Trọng lời trao ḷng truyền, cùng ông Phan Nguyễn Ngọc Dương lấy đó làm mực thước. May sao một ngày kia đường thông Nam Bắc, người cũ thân sơ lại cùng gặp gỡ, lúc đó ngọn ngành rơ ràng bằng giấy trắng mực đen để truyền cho con, lưu lại cho cháu tất cả đều tŕnh bày tường tận. Cuối mùa hại năm Kỷ Măo niên hiệu Bảo Đại thứ 13 Cháu thừa tự đời thứ 12: - NGUYỄN VĂN VẬN (chủ biên) - NGUYỄN VĂN KIẾM - NGUYỄN VĂN BỐI - NGUYỄN VĂN LỮ - NGUYỄN VĂN TRỰC - NGUYỄN VĂN KIỆM - NGUYỄN VĂN LÙNG (Đồng kính sửa) (1) Hoàng Tŕ: Địa danh Trung Quốc thời Xuân Thu, nơi Ngô Vương Phù Sai họp chư hầu ở đó. (2) Dùng chữ có dụng ư Đan Chế (chế son) và Đan Hoạch (ḥn son) tên làng và cũng có ư là người tiêu biểu cho làng Đan Chế. (ND). ------------------------------------------ LỜI TỰA NHÂN KỲ PHỤNG TU GIA PHẢ LẦN 1 Ngài khai canh họ ta là bậc vĩ nhân quận Hoan (tức Nghệ An) là chàng trai tài giỏi họ Nguyễn, từ thuở xưa có chí theo vua Lê dong ruổi đến châu Hoá (tức Thừa Thiên) đă từng áo măo cân đai xênh xang tại triều, b́nh sinh cũng muốn theo cảnh điền viên, nhưng ḷng lại thương dân thương nước, đă khai phá vùng Hà Trữ, lấy g̣ đống làm nhà cửa, biến khe suối thành ruộng cày. Quốc triều ghi công giúp lập, tặng người cờ quạt áo măo. Ôi ! Vinh quang thay. Cụ cố hiển nhiên là vị đệ nhất khai canh của ấp và của họ Nguyễn ta thực là đệ nhất vọng tộc của ấp vậy. Có công khai phá đầu tiên đến nay được tặng khen. Uống nước tất nhớ nguồn, ăn quả tất nhớ cây, toàn ấp lập miếu phụng thờ người, tất nhiên đó là chuyện hay vậy. Ca ngợi những người kế tục, lại kể tên những vị pḥ tá như canh tác ấp Đan Chế hoặc khai khẩn hoặc phát hoang lập riêng ấp Diêm Tụ. Quy tụ người thành họ, hợp các họ thành làng. Đất đai đẻ ra của cải, có của cải th́ có cái tiêu dùng, ngh́n năm dằng dặc, tốt đẹp tuyệt vời, 14 đời truyền lại cũng gọi là dài. Xét các phả hệ cũ, từ đời Thịnh Đức năm thứ 6 đến đời Cảnh Trị năm thứ 7, sự tích lịch đại thật chói lọi rực rỡ như để trước mắt. Từ rày về sau, nền móng đă thành, chúng dân quy tập, nghiệp cả không đổi, nhân sinh vỗ yên, năm mẫu đất thổ, trăm mẫu ruộng điền đều sinh lợi lộc. Ba năm cày cấy có thóc tích luỹ cho chín năm. Chung hưởng lạc, trở nên giàu có, trở nên đông đúc, thịnh vượng truyền lại. Đẹp đẽ thay ! Rực rỡ thay ! Khi cái đập vào mát là bờ kia thửa nọ, th́ ḷng nghĩ lại đến công lao khó khăn để gầy dựng cái ấy. Mắt đăm đăm nh́n vào thước đất như tấc vàng, dạ lại nao nao tưởng đến v́ sao có được bát canh để ăn, bức tường để ở. Kính trọng bậc tôn trưởng, yêu mến không quên tổ tiên mà sùng bái kỷ niệm, mà ca ngợi công đức, mà bốn mùa tế lễ. Đó cũng là đem lễ lạt ḷng thành mà báo đáp, tưởng cũng chưa đủ để biểu dương cái công đức vô cùng, v́ thế mà sưu tập sách cũ, sau định lại thành quyển chính thức, đặt tên là: PHỔ HỆ PHÁI THỨ NHẤT HỌ NGUYỄN. Thận trong dựa vào các thế hệ, vẽ lại biểu đồ đặt tên là: HỆ ĐỒ PHÁI THỨ NHẤT HỌ NGUYỄN. Suy từ cái cũ để biết cái mới, theo cái mới để bổ sung cái cũ, làm thiệt tận t́nh, viết cho thiệt hay, đâu dám khoe sáng tác bản hùng văn loan bay phượng múa, chói như mặt trời, sáng như mặt trăng, mà chỉ v́ muốn nêu một sự thật là việc cũ đă qua, việc mới lại đến để cho con cháu đời đời ham muốn việc ghi chép này, để cho đời đời tiếp ghi việc việc xoay vần. Hạnh phúc thay ! Người truyền, việc truyền, vận hội truyền và ngôi thứ và sự tích và công đức của liệt tổ cũng đều truyền lại. Kính cẩn bài tựa. Cuối mùa hạ năm Kỷ Măo, niên hiệu Bảo Đại thứ 13. Các cháu thừa tự: - NGUYỄN VĂN VẬN (chủ biên) - NGUYỄN VĂN KIẾM - NGUYỄN VĂN BỐI - NGUYỄN VĂN LỮ - NGUYỄN VĂN TRỰC - NGUYỄN VĂN KIỆM - NGUYỄN VĂN LÙNG (Đồng ghi) Thông gia xă Tây Hồ Tộc biểu DƯƠNG XUÂN DIỆP Kính soạn | |