Nhà thờ ḍng tộc và phần mộ tiền hiền tại Giao thuỷ là biểu trưng cho cội nguồn là ư chí trường tồn của gia tộc không thể đổi dời, gốc có vững th́ cành lá mới sum xuê, cây cho hoa kết trái. Trái chín ngọt hương toả đi muôn nơi, tiếp nối truyền thống cha ông, gia tộc sinh sôi nảy nở và phát triển khôn cùng, thế hệ này nối tiếp thế hệ khác, tinh hoa nối kết tinh hoa giữ ǵn gia phong cũng chính là giữ lại một phần quan trọng của văn hóa và lịch sử- nguồn cội của mỗi chúng ta. Những giá trị ấy xứng đáng được trả giá như thế để bảo tồn và truyền lại cho con cháu đời sau.
PHẢ KƯ
NGUỒN GỐC TỘC NGUYỄN VĂN Ở LÀNG GIAO THỦY
Cẩn biên : NGUYỄN VĂN BỔN – TẦN HOÀI DẠ VŨ ( hội viên hội nhà văn Việt Nam )
I. D̉NG HỌ NGUYỄN Ở VIỆT NAM
Ở nước ta , có hàng trăm họ khác nhau nên việc t́m hiểu nguồn gốc các họ không hề là viêc dễ dàng .Qua các tư liệu cổ c̣n lưu lại, cho đến nay, ta có thể khẳn định rằng họ Nguyễn là một tronh số ít các ḍng họ đă sớm có ư thức về việc biên soạn gia phả, và nay c̣n lưu lại những tư liệu tương đối cổ và quư . Chẳng hạn, đầu thế kỷ thứ 13
Nguyễn Nộn đă viết một cuốn gia phả của ḍng họ (mà ông tổ là Nguyễn Bặc) bằng chữ Hán . Giữa thế kỹ thứ XIII, Nguyễn Thuyên (người chế tác ra chữ Nôm, được vua Trần khen thưởng rất hậu, và cho đổi ra họ Hàn – Hàn Thuyên – nhằm tôn xưng ông với bậc văn tài lỗi lạc của Trung Hoa là Hàn Dũ ) lại viết một cuốn gia phả của ḍng họ bằng chữ Nôm . Sau đó rất nhiều chi, phái hậu duệ của Nguyễn đă viết Gia phả của chi , phái ḿnh và dương nhiên có ghi chép từ khởi tổ trở xuống . Đáng chú ư là cuốn Nguyễn gia thế phổ đồ kư , do thượng thư Bộ H́nh Quỳnh Sơn hầu Nguyễn Lữ biên soạn năm 1515. Đây là cuốn gia phả cổ nhất c̣n giữ được. Dưới thời Pháp thuộc nhiều chi họ đă biên soạn gia phả bằng chữ Quốc ngữ . Các cuốn gia phả nầy rất quư v́ nó giúp cho con cháu hiểu được lịch sử của ḍng họ và truyền thống tốt đẹp mà biết bao đời tổ tiên đă vun đáp nên. Đặc biệt cuốn Dự thảo gia phả họ Nguyễn ( Nguyễn tộc thế phả ), Quyển thượng (Từ thế kỷ thứ X đến thế kỷ XV ) do ban liên lạc ḍng họ Nguyễn ở Việt nam chủ trương biên soạn và do Nguyễn Văn Thành chủ biên đánh dấu một bước phát triễn quan trọng trong việc viết gia phả của ḍng họ . Cuốn dự thảo nầy đă tiến hành theo phương pháp khoa học, tham khảo nhiều tư liệu co nghiên cứu đối chiếu các tư liệu để t́m ra cái đúng, cái đáng tin cậy, phát hiện ra những điều chưa hợp lư đă được ghi trong các phả cũ, để không dùng lại. Tuy nhiên các nhà biên soạn cũng gặp rất nhiều khó khăn v́ ḍng họ Nguyễn có ngh́n năm lịch sử, có rất nhiều chi phái, hậu duệ không thể ghi hết .
Những năm gần đây, với sự tài trợ của Quỷ UNESCO (LHQ) , CLB UNESCO VN đă tiến hành biên soạn nhiều cuốn sách nghiên cứu về gia phả các ḍng họ ở Việt Nam ; trong đó đáng chú ư cuốn Việt nam và cội nguồn trăm họ ; Cội nguồn ( T.1, T2 )và Nghiên cứu phần thượng phả ḍng họ Nguyễn v.v...
Điều quan trọng là tất cả các cuốn nghiên cứu kể trên đều xác định Nguyễn Bặc là khởi tổ ḍng họ Nguyễn ở Việt nam .
Sở dĩ gọi ông là khởi tổ v́ ông là vị tổ đă mở đầu cho ḍng họ lớn đă tồn tại hàng ngh́n năm , gồm nhiều hệ , chi nhánh hậu duệ trên toàn quốc, với rất nhiều vị thủy tổ hậu duệ khác nhau. Chính v́ thế người ta gọi ông là Thái thủy tổ. Nhưng ở đây có một vấn đề được đặt ra là : Vậy trước ông, trên ông là ai? Tức là nguồn gốc của ḍng họ Nguyễn như thế nào? Vấn đề nầy liên quan mật thiết với vấn đề các ḍng họ Việt Nam có từ bao giờ?
Sách “Nghiên cứu phần thượng phả ḍng họ Nguyễn ” (CLB UNESCO VN), Nxb Văn hóa thông tin HN 1996) giải thích như sau: “Hồi thực dân Pháp c̣n thống trị nước ta , một số nhà sử học người Pháp đă lập luận cho rằng người Việt không phải gốc bản địa, mà thời cổ đă có sự di dân từ phương Bắc xuống giống như những cuộc di dân ở châu Âu, châu Phi .